PROGRAM SISTEMSKE GRUPNE PORODIČNE TERAPIJE

Terapijski program zasnovan je na SISTEMSKOM PRISTUPU BOLESTIMA ZAVISNOSTI

Zavisnost je sistemski  proces, koji se odvija kroz sinhronizovane patološke interakcije bioloških i psihiloških karakteristika pojedinca i socijalnih elemenata u okruženju pojedinca, dakle ne samo u pojedincu.

Ishod tog procesa su:

Ispoljavanje ovih sistemskih ishoda u realitetu dobija oblike medicinskih simptoma i bolesti, zatim psihijatrijskih oštećenja i poremećaja socijalnog ponašanja.

Ovaj sistemski proces ima odlike globalnog procesa i široko obuhvata sve socijalne sisteme i slojeve, iz čega proističe veliki broj obuhvacenih pojedinaca i porodica, zatim upadljivo velika heterogenost pojavnih oblika, kako po vrsti kliničke slike bolesti, tako i po oštrini i intenzitetu tegoba i poremećaja.

Isto tako postoji velika raznovrsnost uzroka započinjanja korišćenja psihoaktivnih supstanci i trajanja iz toga nastale bolesti. 

Razornost ovog sistemskog procesa ogleda se u činjenici da se taj proces i simptomi bolesti održavaju u sistemu samog pacijenta i u njegovom okruženju, pa čak i u porodici! Drugim rečima, potencijali za produžavanje, pojačanje i trajanje bolesti nalaze se u pacijentu i u njegovom okruženju. To znači da, ako se proces ne prekine i pojedinac ne leči, taj sistemski proces dovodi do smrti pojedinca i razaranja porodice

SPECIJALNA BOLNICA KAO SISTEM

Terapijski odgovor na bolesti zavisnosti kao sistemski proces, treba da bude organizovanje bolnice i programa u njoj po sistemskim principima (terapijski sistem).

Osnovni princip je – princip celine – odnosno, bolnica kao celovit sistem. Unutar tog sistema treba ostvariti mogućnost specifikovanja tretmana prema specifičnostima svakog pacijenta i njegove porodice.

To podrazumeva postojanje većeg broja raznovrsnih programa za lečenje i mogućnost učestvovanja porodice (i šireg okruženja) pacijenta. Istovremeno to podrazumeva i korišćenje raznovrsnih terapijskih tehnika i svih savremenih psihofarmakoloških sredstava i farmakoloških metoda.

U ostvarivanju ovakvog celovitog terapijskog principa neophodan je multidisciplinarni i specifično edukovan tim.

Svi gore navedeni elementi terapijskog sistema treba da budu terapijsko-sistemski uklopljeni i sinhronizovani da bi dostigli ključni terapijski cilj – prekidanje procesa održavanja i trajanja bolesti zavisnosti.

Dakle, nasuprot patološkom realitetu pacijenta i njegove porodice nalazi se terapijski i zdrav realitet terapijskog tima bolnice.

Prekidanje bolesti najuočljivije se ogleda u uspostavljanju apstinencije, ali to nije konačni cilj terapije. To je samo preduslov! Suštinski cilj je PROMENA. Ta promena treba da obezbedi nastavljanje prekinutog rasta i razvoja pojedinca, sazrevanje ličnosti i ostvarivanje porodičnih potencijala i ciljeva.

TERAPIJSKI PROGRAMI

Terapijski programi konceptualizovani su tako da obuhvate svu heterogenost populacije zavisnika od psihoaktivnih supstanci i to :

U metodološkom smislu programi su kompleksni, multidisciplinarni, intenzivni i poluintenzivni. Izvode ih visoko specijalizovani i posebno edukovani timovi, po prinicipima sistemske porodicne terapije uz primenu najsavremenijih psihofarmakoloških sredstava i lekova.

Programi se izvode po fazama.

U odnosu na terapijske ciljeve programi su:

I.             Detoksikacioni programi

II.            Rehabilitacioni programi

III.           Substitucioni programi

IV.           Rehabilitacioni + substitucioni programi

U sklopu sistemskog terapijskog koncepta, programi prema uslovima izvođenja mogu biti:

1.            Hospitalni program – koji podrazumeva detoksikacionu fazu u trajanjnu od 7-10 dana, zatim, fazu stabilizacije apstinencije u trajanju od 3-4 nedelje. U toku tog perioda postiže se stabilna apstinencija („dovođenje nivoa supstance u organizmu na O” ), kompletira se dijagnostički postupak i psihički i telesni oporavak. Hospitalni tretman odvija se po konceptu terapijske zajednice uz korišćenje grupne psihoterapije, okupacione i sportsko-rekreativne terapije. U sklopu hospitalnog terapijskog programa obavlja se psiho-edukacija pacijenta i porodice („porodični sastanci”– predavanja jednom nedeljno). Nastavlja se proces motivacije pacijenta i započinje sistemska porodična terapija.

2.            Dnevno-bolnički program ili program parcijalne hospitalizacije, predstavlja nastavak prethodne hospitalne faze i traje 4 nedelje. U sklopu ovog programa akcenat je na daljoj stabilizaciji psihičkog stanja i održavanju postignute apstinencije uz modifikaciju ponašanja pacijenta, menjanje stila života i menjane odnosa u porodici. Produbljuje se proces psihoedukacije i radi se na stvaranju uvida u bolest i njene posledice. Neophodno je učešće porodice (bar jednog člana). Međutim, dnevno bolnički program  može se izvoditi i kao poseban celovit program sa detoksikacijom u dnevnoj bolnici, što zavisi od težine psihičkog i telesnog stanja pacijenta. Ovaj program traje 6 nedelja.

3.            Rehabilitacioni (produžni) terapijski programi, odvijaju se u vanbolničkim uslovima i predstavljaju ključnu fazu u lečenju, jer jedino se kroz odvijanje i ostvarivanje ove faze lečenja mogu dostići suštinski ciljevi – trajni prekid procesa bolesti – i dalji rast i sazrevanje pojedinca i razvoj i napredak njegove porodice. Ovi programi traju minimum 1 godinu, a odvijaju se kao grupna psihoterapija („multiple porodicne grupe”).

4.            Substitucioni programi, predstavljaju oblik produžnog programa i takođe se izvode kao forma sistemske porodične terapije uz primenu potpunog ili parcijalnog opijatskog agonista/antagonista. Uz primenu supstitucione terapije može se primenjivati i grupna psihoterapija.

5.            Ambulantni individualni programi su najmanje intenzivni i najmanje efikasni i oni su svedeni na minimum.